Nagroda im. prof. Mariana Sokołowskiego została ustanowiona w 2013 roku przez Instytut Historii Sztuki UJ wraz z Instytutem Historii Sztuki i Kultury UP JP II, Collegium Artium (partner w latach 2013-2015) oraz krakowskim oddziałem Stowarzyszenia Historyków Sztuki, w celu wyróżnienia najlepszej pracy magisterskiej z zakresu historii sztuki napisanej i obronionej na Uniwersytecie Jagiellońskim albo Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. W 2017 roku do Kapituły konkursu weszłi także Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie oraz Fundacja Wspierania Kultury IRSA.

Począwszy od edycji 2023/2024 przyznawana jest na zmienionych zasadach, jako Nagroda im. Mariana Sokołowskiego za najlepszą pracę magisterską obronioną w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wyłącznym organizatorem konkursu jest Instytut Historii Sztuki UJ.

Do konkursu może zostać zgłoszona praca magisterska obroniona w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, w którym jest przyznawana Nagroda.

Patron Nagrody - prof. Marian Sokołowski założył w 1882 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim pierwszą katedrę historii sztuki na ziemiach polskich, stając się "ojcem" akademickiej historii sztuki w Polsce.